Câu lạc bộ Tin học dành cho học sinh Tiểu học

[Huỳnh Trần Mỹ Linh 5-7]

Chu kỳ của Mặt Trăng không chỉ có một loại, mà thực tế có hai cách tính khiến nhiều người dễ nhầm lẫn. Để hiểu đơn giản, hãy nhìn vào hai con số sau:
1. Chu kỳ Giao trăng (Tháng Âm lịch) - 29,5 ngày
Đây là chu kỳ mà chúng ta quan sát từ Trái Đất, tính từ lúc Trăng mới (không trăng) đến lần Trăng mới tiếp theo.
Tại sao lại là 29,5 ngày? Vì trong lúc Mặt Trăng quay quanh Trái Đất, thì Trái Đất cũng đang di chuyển trên quỹ đạo quanh Mặt Trời. Mặt Trăng cần thêm khoảng 2 ngày để "đuổi kịp" vị trí thẳng hàng với Mặt Trời nhằm hoàn thành một vòng lặp các pha (trăng tròn, trăng khuyết).
Đây chính là cơ sở để xây dựng Âm lịch mà chúng ta dùng để tính ngày Tết hay rằm.
2. Chu kỳ Tinh tú (Vòng quay thực) - 27,3 ngày
Đây là thời gian thực tế để Mặt Trăng hoàn thành đúng một vòng 360 độ quanh Trái Đất, tính theo vị trí của các ngôi sao xa xôi.
3. Các pha của Mặt Trăng trong một chu kỳ
Trong khoảng 29,5 ngày đó, Mặt Trăng trải qua 8 giai đoạn chính:
Trăng mới (New Moon): Không nhìn thấy trăng.
Trăng lưỡi liềm đầu tháng: Mảnh khảnh bên phải.
Bán nguyệt đầu tháng: Nhìn thấy nửa vầng trăng.
Trăng khuyết đầu tháng: Trăng dần tròn hơn.
Trăng tròn (Full Moon): Đối diện trực tiếp với Mặt Trời qua Trái Đất.
Trăng khuyết cuối tháng: Bắt đầu khuyết dần.
Bán nguyệt cuối tháng: Nửa vầng trăng bên trái.
Trăng lưỡi liềm cuối tháng: Chuẩn bị kết thúc chu kỳ.
Bạn có thể theo dõi lịch các pha Mặt Trăng theo từng tháng trên trang Hội Thiên văn Hà Nội (HAS).
Sự thật thú vị: Mặt Trăng mất cùng một lượng thời gian để tự quay quanh trục của nó và quay quanh Trái Đất (hiện tượng khóa triều cường), đó là lý do chúng ta chỉ luôn thấy một mặt của Mặt Trăng.