Câu lạc bộ Tin học dành cho học sinh Tiểu học

[Huỳnh Trần Mỹ Linh 5-7]

Cơ chế hình thành lũ lụt là
khi lượng nước mưa, tuyết tan, hoặc triều cường vượt quá khả năng thoát nước tự nhiên của đất, sông, hồ, đê điều, dẫn đến nước dâng cao và tràn ngập đất liền, gây ngập úng diện rộng, có thể do mưa lớn, bão, triều cường, vỡ đê, hoặc tác động của con người như phá rừng, bê tông hóa đô thị làm giảm khả năng giữ và thấm nước của đất.


Các yếu tố tự nhiên (Khách quan)

• Mưa lớn và kéo dài: Nguyên nhân phổ biến nhất, khi mưa quá nhiều và quá nhanh, nước không kịp thấm vào đất hoặc chảy đi.
• Bão & Triều cường: Bão tạo mưa lớn, triều cường (kết hợp nước biển dâng) làm nước biển tràn vào, đặc biệt ở vùng ven biển.
• Tuyết tan nhanh: Lượng tuyết lớn tan nhanh trong thời gian ngắn cũng gây ra lũ.
• Địa hình: Miền núi dốc dễ gây lũ quét, lũ ống; đồng bằng trũng thấp dễ bị ngập úng.
• Sóng thần: Gây ra sự dâng cao đột ngột của mực nước biển.

Các yếu tố do con người (Chủ quan)

• Phá rừng: Mất rừng làm đất dễ xói mòn, mất khả năng giữ nước, khiến dòng chảy ồ ạt hơn.
• Đô thị hóa & Bê tông hóa: Bề mặt bê tông, nhựa đường ngăn nước thấm, làm tăng dòng chảy mặt và gây ngập đô thị.
• Tắc nghẽn hệ thống thoát nước: Xả rác bừa bãi làm cống rãnh, kênh mương bị nghẹt, cản trở tiêu thoát nước.
• Vỡ đê, đập, hồ chứa: Các công trình ngăn lũ khi quá tải hoặc bị sự cố sẽ xả lũ đột ngột hoặc vỡ, gây ngập hạ du.

Cơ chế kết hợp
Lũ lụt xảy ra khi các yếu tố trên kết hợp, ví dụ: Mưa lớn (tự nhiên) đổ xuống lưu vực đã bị phá rừng (nhân sinh), nước không giữ lại được, chảy dồn về sông, gây vỡ đê (nhân sinh) hoặc tràn bờ, dẫn đến ngập lụt nghiêm trọng tại vùng hạ lưu.